Wstęp

Co czwarty mieszkaniec Polski doświadczył, doświadcza bądź doświadczy kryzysu psychicznego. Z dużym prawdopodobieństwem każdy z nas zna taką osobę, choć niekoniecznie jesteśmy tego świadomi. To nasi znajomi i nasze znajome, sąsiedzi i sąsiadki, współpracownicy i współpracowniczki, lekarze i lekarki, a także nauczyciele i nauczycielki naszych dzieci. Wśród nich są osoby publiczne, dobrze nam znane, i te żyjące zupełnie prywatnym życiem. Z wyższym wykształceniem i bez. Z dużych miast i maleńkich wsi. Dopiero wchodzące w życie i takie, które zbliżają się do jego końca. Bo kryzys psychiczny może dotknąć każdego, na każdym etapie.

Dlaczego więc wciąż, mimo takiej powszechności, stanowi tabu? Dlaczego otwarte mówienie o własnym kryzysie nadal wymaga odwagi? Dlaczego kiedy słyszymy słowa „schizofrenia”, „zaburzenia afektywne dwubiegunowe”, „zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne”, „zespół stresu pourazowego”, „depresja”, naszą pierwszą reakcją są często lęk i bezradność?

Dlaczego ciągle z taką łatwością przechodzą nam przez usta słowa „świr”, „wariatka”, „psychol”, „schizofreniczne poglądy”, „paranoja”, rzadziej natomiast jesteśmy ciekawi, czym tak naprawdę jest schizofrenia? Albo jak żyje ktoś z diagnozą zaburzenia afektywnego dwubiegunowego? Jak funkcjonuje osoba doświadczająca napadów paniki? Dlaczego zachowania kompulsywne nie mają nic wspólnego z pedantyzmem? Czego najbardziej obawia się osoba chorująca na anoreksję? Dlaczego tak trudno zerwać z uzależnieniem?

Bohaterki i bohaterowie tej książki, osoby z doświadczeniem kryzysu psychicznego, odpowiadają na pytania, które moglibyśmy zadać… gdybyśmy się nie bali. I nie byli tak przywiązani do stereotypów.

Mówią nam, jak przeżyli swój kryzys albo co znaczy dla nich mieć diagnozę choroby psychicznej. Opowiadają o tym, co to w nich zmieniło. Gdzie szukali pomocy i wsparcia, a gdzie ostatecznie je znaleźli. Jak o siebie dbają. Czego unikają, aby chronić własne zdrowie psychiczne.

Są szczerzy. Nie czarują, że każdy kryzys jest lekcją. Część z nich, gdyby miała wybór, wolałaby go nigdy nie doświadczyć. Ale potrafią też zobaczyć, co dzięki niemu zyskali. Czego się dowiedzieli o sobie i o innych. Za jakie wsparcie są wdzięczni.

W ich opowieściach odnajdziemy swoich bliskich, znajomych, współpracowników, ale przede wszystkim samych siebie.

Bardzo dużo mówi się o tym, że pomoc osobom w kryzysie psychicznym wymaga systemowych zmian. Ale system to nie tylko system ochrony zdrowia, o czym przypomina w ostatniej z rozmów zawartych w tej książce psychiatra Tomasz Szafrański. System to również „my” – nasze działania, słowa, chęć poznania i zrozumienia drugiego człowieka.

Drogie Czytelniczki, Drodzy Czytelnicy, poznajcie, proszę, wspaniałych, odważnych, niezwykle wrażliwych i wartościowych ludzi: Małgorzatę, Katarzynę, Laurę, Szymona, Agnieszkę, Dawida, Malikę, Marka, Oliwię, Pawła i drugą Katarzynę. I spędźcie z nimi trochę czasu.

Wierzę, że wyjdziecie z tych spotkań bogatsi. Tak jak i ja.

Agnieszka Jucewicz