PRO­LOG

27 marca 1945, Gdańsk

Dniało. Z za­chodu sły­chać było równy po­mruk so­wiec­kich dział. W po­wie­trzu uno­sił się odór pa­lo­nej ropy prze­mie­szany ze smro­dem roz­kła­da­ją­cych się ciał. Sa­mo­chód gau­le­itera z trud­no­ścią prze­bi­jał się do za­tło­czo­nego portu. Na na­brzeżu kłę­biły się setki cy­wi­lów, zdez­o­rien­to­wa­nych żoł­nie­rzy, za­przę­gów kon­nych, aut, a na­wet wy­ła­do­wa­nych po brzegi wóz­ków dzie­cię­cych i na­prędce skon­stru­owa­nych ta­czek. Ucie­ki­nie­rzy z gi­ną­cego mia­sta pró­bo­wali prze­wieźć w nich resztki do­bytku, któ­rego nie stra­wiła jesz­cze wo­jenna po­żoga. Tak wy­glą­dała apo­ka­lipsa, ko­niec sta­rego świata, z któ­rym tak trudno było się roz­stać tym udrę­czo­nym lu­dziom.

Mo­to­rówka stała przy brzegu, ko­ły­sząc się na wo­dzie za­śmie­co­nej pu­stymi ka­ni­strami, lal­kami, od­pad­kami, wy­pa­tro­szo­nymi wa­liz­kami i pie­rzy­nami z gę­siego pie­rza, które uno­siły się na ole­istych wo­dach za­toki jak nie­rze­czy­wi­ste, białe wie­lo­ryby.

For­ster ode­tchnął głę­boko. Jesz­cze kilka mi­nut i znaj­dzie się na upra­gnio­nym po­kła­dzie. Na Helu cze­kała już przy­go­to­wana mo­to­rówka, którą miał uciec do Rze­szy. Dwaj se­kre­ta­rze za­częli wy­ła­do­wy­wać z cię­ża­rówki na brzeg cięż­kie skrzy­nie z mo­no­gra­mem „AF” na me­ta­lo­wej kla­pie.

Sta­nął obok i ner­wowo ob­cią­gnął płaszcz. Musi opa­no­wać drże­nie rąk. Ko­niecz­nie. Już raz stra­cił pa­no­wa­nie nad sobą w obec­no­ści ge­ne­rała Spechta. To nie może się po­wtó­rzyć.

– Nie może pan tego za­brać ze sobą. Po­trze­bu­jemy miej­sca dla lu­dzi – do­biegł go zde­cy­do­wany głos ofi­cera za­rzą­dza­ją­cego za­ła­dun­kiem na mo­to­rówkę.

– Pan chyba nie wie, z kim ma do czy­nie­nia! – For­ster nadał swemu gło­sowi me­ta­liczny, twardy ton, któ­rym tak sku­tecz­nie uwo­dził przez lata ty­siące lu­dzi.

– Do­brze wiem, kim pan jest. Ale to nie ma te­raz żad­nego zna­cze­nia. Od­po­wia­dam za ży­cie tych lu­dzi. – Ofi­cer wska­zał ręką tłum stło­czony na na­brzeżu.

Jesz­cze kilka ty­go­dni temu za po­dobną nie­sub­or­dy­na­cję ka­załby po­wie­sić tego chłystka na drze­wie na Hi­tler Al­lee. Jesz­cze kilka dni temu był tu sa­mo­wład­nym władcą, pa­nem ży­cia i śmierci mi­liona lu­dzi. Te­raz jed­nak jego je­dy­nym ce­lem było do­sta­nie się na tę cho­lerną mo­to­rówkę.

– W tych skrzy­niach jest do­ku­men­ta­cja nie­zmier­nie ważna dla Rze­szy – spró­bo­wał ostat­niej szansy.

– Do­prawdy? – Ofi­cer skrzy­wił się iro­nicz­nie. – Sły­szę to dzi­siaj już ja­kiś dzie­siąty raz. Zo­staje albo ba­gaż, albo pan.

– Czego chce ten ofi­cer, ko­cha­nie? – Ger­truda wy­chy­liła się z sa­mo­chodu. W jej gło­sie usły­szał ton pa­niki.

Tak, sta­now­czo zbyt długo zwle­kał z ucieczką. Wszystko przez te nerwy. Le­d­wie go­dzinę temu pod­czas przy­go­to­wy­wa­nia ewa­ku­acji z jego uko­cha­nej re­zy­den­cji na Wy­spie So­bie­szew­skiej inny ofi­cer We­hr­machtu po­sta­wił mu po­dobne ul­ti­ma­tum. Za­bro­nił za­ła­dunku cen­nych me­bli gdań­skich, rzeźb i ob­ra­zów, które Ger­truda chciała za­brać ze sobą. A te­raz to... Nerwy miał na­pięte jak po­stronki. To mia­sto za­wdzię­czało mu tak wiele, a te­raz trak­to­wało go jak zwy­kłego de­zer­tera.

– W po­rządku – po­wie­dział głu­cho. – Pro­szę za­dbać, aby te wa­lizki tra­fiły do ma­ga­zynu sztabu.

– Oczy­wi­ście – od­po­wie­dział leut­nant. – Tylko po­ko­namy Ru­skich, a po­tem na­tych­miast zajmę się pań­skim ba­ga­żem.

Al­bert For­ster udał, że nie sły­szy tej im­per­ty­nenc­kiej uwagi. Te­raz naj­waż­niej­sze było, żeby oca­lić ży­cie. I nie wpaść w ręce tych Azja­tów, któ­rzy za­mknę­liby go w że­la­znej klatce i ob­no­sili po Dłu­gim Targu jak zdo­byczną małpę. Bry­lanty i złote mo­nety i tak mieli za­szyte w płasz­czach. Wy­star­czy na po­czą­tek. A po­tem po­wróci po rze­czy cen­niej­sze...

Przy­na­glani przez ofi­cera we­szli na po­kład mo­to­rówki. For­ster sta­nął na ru­fie, aby jak naj­dłu­żej wi­dzieć miej­sce, nad któ­rym tak długo pa­no­wał i które przy­wró­cił Rze­szy. Na­wet Füh­rer mu wtedy gra­tu­lo­wał... Dymy po­ża­rów snuły się jak splą­tane war­ko­cze nad pło­ną­cym mia­stem. Ze ści­śnię­tym ser­cem pa­trzył, jak od­dala się brzeg, a wraz z nim strze­li­ste wieże ko­ścio­łów i da­chy ka­mie­ni­czek, które były świad­kami jego chwały.

Tylko on znał ta­jem­nicę, którą skry­wało to mia­sto. I tylko ta świa­do­mość trzy­mała go jesz­cze przy ży­ciu. Nie wie­dział, jak wy­glą­dać bę­dzie przy­szłość za pięć, dzie­sięć czy pięć­dzie­siąt lat. Ale wie­dział jedno: że Dan­zig był jego mi­ło­ścią i prze­zna­cze­niem, nie­wy­czer­pa­nym źró­dłem siły i nie­mal nad­ludz­kiej mocy. Niemcy prze­grały. Nie udało się, cho­ciaż zwy­cię­stwo było tak bli­sko. Ale była jesz­cze przy­szłość: nie­od­gad­niona i nie­za­pi­sana...

Spoj­rzał przed sie­bie. W od­dali, na ho­ry­zon­cie wi­dać było świa­tła Helu. Za nimi była już tylko wol­ność.