Europa walczy
Norman Davies — Książki o historii Europy i świata

Dwór czerwonego cara (2003; wydanie polskie 2006) przynosi nie tylko nową perspektywę, ale także oszałamiającą mnogość straszliwych szczegółów – z każdej stronicy wyziera widmo potwora. Anne Applebaum jest amerykańską dziennikarką i historyczką, która spędziła pewien czas w Oksfordzie; prywatnie jest żoną ministra Radka Sikorskiego. Jej przygotowane z fantastyczną dokładnością studium Gułag (2003; wydanie polskie 2005) otrzymało w Nowym Jorku Nagrodę Pulitzera (a także prestiżową Nagrodę Duffa Coopera w Londynie, do której nominowane było również Powstanie ’44). Książka rozprawia się ze wszystkimi wahaniami co do przestępczej natury i niewyobrażalnego zasięgu sowieckiego systemu karnego, który – jak wyjaśnia autorka – osiągnął apogeum w 1939 roku. Należy też wymienić dalsze nazwiska, między innymi Richarda Overy’ego, Roberta Service’a i Catherine Merridale. Wspólnie autorzy ci nie pozostawili światu wątpliwości co do dwóch podstawowych prawd. Po pierwsze bez względu na to, jakiej się użyje miary, stalinowski reżim kwalifikuje się jako „Zło” w taki sam sposób jak Trzecia Rzesza.