Na szczęście ta długotrwała sytuacja uległa zmianie w wyniku upadku ZSRR w 1991 roku. Nowe pokolenie historyków mogło teraz podnieść historię sowiecką do poziomu dorównującego poziomowi historii niemieckiej. Udało im się zarówno spenetrować byłe sowieckie archiwa, jak i sporządzić w pełni udokumentowane analizy kluczowych zagadnień sowieckiej przeszłości. Wiele spośród tych udanych prac odnosiło się do wybuchu, przebiegu i konsekwencji drugiej wojny światowej. Na przykład Stalingrad (1998; wydanie polskie 2008) Antony’ego Beevora pokazywał natężenie i skalę walk w nieznany dotąd sposób, odsłaniając niejeden z dawniejszych tematów tabu – na przykład potworny sposób traktowania żołnierzy Armii Czerwonej przez ich własnych rodaków. To był wartościowy bestseller na światową skalę. Mimo brzmienia swojego nazwiska Simon Sebag Montefiore jest młodym historykiem angielskim, który większą część lat dziewięćdziesiątych XX wieku spędził w Rosji, w Gruzji i w państwach będących wcześniej republikami sowieckimi, gromadząc wspomnienia ocalałych członków rodzin i przyjaciół ludzi z najbliższego otoczenia Stalina. Jego książka Stalin.