Ten stan rzeczy dobiegł końca w siódmym wieku. Porażającemu sukcesowi militarnemu Arabów na Bliskim Wschodzie i w Afryce Północnej towarzyszyło poważne przesunięcie śródziemnomorskich szlaków handlowych. Nowsi badacze zmodyfikowali tezę Henriego Pirrene’a dotyczącą zależności przyczynowej pomiędzy działalnością Mahometa a wiekami ciemnymi, wskazując raczej na inne wpływy. Niemniej pozostaje faktem, że gdy muzułmańska flota pojawiła się w zachodniej i środkowej części Morza Śródziemnego, stare rzymsko-chrześcijańskie miasta handlowe zostały zepchnięte na pozycje obronne i były często najeżdżane i plądrowane. Przykładowo Genua, tętniący wcześniej życiem port, straciła w tamtych czasach na znaczeniu, zmieniając się po prostu w wioskę rybacką. Z drugiej strony, wzdłuż wybrzeża Afryki Północnej rozkwitać zaczęły nowe miasta, już pod sztandarem islamu. Mowa tu o takich ośrodkach jak Kair, Al-Mahdijja czy Tunis. Również dawne greckie i rzymskie porty otrzymały drugie życie wraz z nastaniem administracji zdobywców.